Maketten ev alan bir tüketicinin ya da arsasını kat karşılığı vererek kentsel dönüşüme giren bir arsa sahibinin en büyük korkusu aynıdır: İnşaat yarım kalırsa ne olacak? Müteahhit iflas ederse ödenen paralar ve yıllarca beklenen ev ne olacak? İşte tam bu noktada devreye bina tamamlama sigortası giriyor.
Bina tamamlama sigortası, ön ödemeli (maketten/topraktan) konut satışlarında ve kentsel dönüşüm projelerinde, müteahhidin projeyi tamamlayamaması riskine karşı hem konut alıcılarını hem arsa sahiplerini güvence altına alan bir kefalet sigortasıdır. Bu yazıda bina tamamlama sigortasının ne olduğunu, kimler için zorunlu olduğunu, neleri kapsayıp neleri kapsamadığını, fiyatının nasıl belirlendiğini ve nasıl alındığını güncel mevzuata dayanarak açıklıyoruz.
Bina Tamamlama Sigortası Nedir?
Bina tamamlama sigortası (kısaca BTS), bir kefalet sigortası branşı ürünüdür. Sigortayı yaptıran taraf, projeyi yürüten yapı müteahhidi veya satıcıdır; sigortadan yararlanacak taraf ise hak sahibi (lehtar) olarak adlandırılan konut alıcısı veya arsa sahibidir.
Basitçe anlatmak gerekirse: Müteahhit, projeyi tamamlayacağına dair bir sigorta şirketinin kefaletini alır. Proje herhangi bir sebeple yarım kalırsa, sigorta şirketi devreye girerek ya inşaatı başka bir yüklenici ile tamamlatır ya da hak sahiplerinin o güne kadar ödediği bedelleri yasal faiziyle birlikte geri öder.
Bu ürünün yasal temeli iki ayrı düzenlemeye dayanır:
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve buna bağlı Ön Ödemeli Konut Satışları Hakkında Yönetmelik — maketten konut ve devre tatil satışlarını kapsar.
- 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun — kentsel dönüşüm kapsamındaki kat karşılığı inşaat projelerini kapsar.
Sigortanın kapsamı ve uygulama esasları günümüzde Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından belirlenir. SEDDK, 10 Haziran 2024 tarihinde yeni Bina Tamamlama Sigortası Genel Şartları'nı yayımlayarak bu alandaki düzenlemeyi güncellemiş, Temmuz 2025'te de tüketicilere yönelik bir bilgilendirme rehberi yayımlamıştır. Dolayısıyla piyasada hâlâ 2015 dönemine ait bilgilerle karşılaşabilirsiniz; ancak güncel uygulama 2024 genel şartlarına göre yürütülmektedir.
Bina Tamamlama Sigortası Kimler İçin Zorunlu?
Bina tamamlama sigortası, genel bir zorunlu sigorta türü değildir; yani her inşaat projesi için aranmaz. Ancak iki özel durumda satıcı veya müteahhidin bu sigortayı yaptırması ya da eşdeğer bir teminat sunması yasal zorunluluktur.
1) Ön Ödemeli (Maketten) Konut ve Devre Tatil Satışlarında
6502 sayılı Kanun kapsamında, 30 ve üzeri bağımsız bölümden oluşan ön ödemeli konut veya devre tatil projelerinde, satıcının tüketiciden ödeme alabilmesi için bina tamamlama sigortası ya da banka teminat mektubu, hak ediş sistemi veya bağlı kredi gibi alternatif teminatlardan en az birini sunması zorunludur. 30 bağımsız bölümün altındaki projelerde bu zorunluluk bulunmaz; ancak tüketici güvenliği açısından yine de tercih edilebilir.
2) Kentsel Dönüşüm (6306 Sayılı Kanun) Kapsamındaki Projelerde
Riskli alan, rezerv yapı alanı veya riskli yapı bulunan parsellerde, gerçek veya özel hukuk tüzel kişileri tarafından yürütülen uygulamalarda; yapı müteahhidinin yapı ruhsatı alınmadan önce bina tamamlama sigortası yaptırması ya da idarece belirlenen oranda (güncel düzenlemeyle yapı yaklaşık maliyetinin %10'u kadar) nakdi/banka teminatı vermesi zorunludur. Bu zorunluluk, 6502 kapsamındaki uygulamadan farklı olarak bağımsız bölüm sayısına bağlı değildir; kentsel dönüşüm kapsamına giren her proje için geçerlidir. Bina tamamlama sigortası yaptırıldığında ayrıca nakdi teminat verilmesi şartı aranmaz.
Zorunlu Olmadığı Hâllerde Neden Tercih Edilmeli?
Zorunluluk kapsamına girmeyen projelerde de bina tamamlama sigortası, hem satış sürecini güven veren bir unsura dönüştürür hem de müteahhidin banka kredi limitlerini bloke etmeden bir teminat mekanizmasına sahip olmasını sağlar. Küçük ölçekli projelerde bile alıcıların "güvenceli proje" algısı satışları hızlandırabilir.
Bina Tamamlama Sigortası Neleri Kapsar?
Sigorta, aşağıdaki hâllerden herhangi biri gerçekleştiğinde ve proje, taahhüt edilen teslim tarihini takip eden 12 ay içinde tamamlanıp teslim edilemediğinde devreye girer:
- Satıcının (müteahhidin) iflas etmesi,
- Gerçek kişi satıcının vefatı ve mirasçıların mirası reddetmesi ya da gaiplik kararı verilmesi,
- Sözleşmede taahhüt edilen teslim tarihinin üzerinden 12 ay geçmesine rağmen konutun veya devre tatilin tamamlanamamış olması.
Risk gerçekleştiğinde sigorta şirketi iki yoldan birini seçebilir:
- Nakdi tazmin: Hak sahibinin o güne kadar ödediği tutarı yasal faiziyle birlikte geri öder.
- Ayni tazmin: Taşınmazı, gerekirse başka bir yüklenici ile anlaşarak tamamlatır ve teslim eder. Bu yol seçildiğinde, sigortacının sorumluluğunun başladığı tarihten teslime kadar geçen sürede arsa sahiplerine kira desteği de sağlanabilir.
Kapsam Dışında Kalan Durumlar
Aşağıdaki hâller, proje tamamlanamasa bile teminat kapsamı dışındadır:
- Savaş, işgal ve benzeri savaş hâlleri, yabancı düşman hareketleri,
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki terör eylemleri,
- Tüketicinin sözleşmeden cayması veya dönmesi,
- Arsa sahiplerinin talebiyle inşaat sözleşmesinin feshedilmesi,
- Hak sahibinin taşınmazı teslim almaktan kaçınması,
- Projenin sözleşmede taahhüt edilen nitelikte olmaması,
- Banka kanalı dışında (elden, nakit vb.) yapılan ödemeler — bu nedenle konut bedelinizi her zaman banka havalesi/EFT ile ödeyip dekontlarınızı saklamanız kritik önem taşır.
Bina Tamamlama Sigortasının Sağladığı Avantajlar
Konut Alıcıları ve Arsa Sahipleri İçin
- Ödemeler, müteahhidin iflası veya vefatı gibi risklere karşı güvence altına alınır.
- Sigorta kapsamında sağlanan tazminat ve teminatlar, müteahhidin iflas/tasfiye masasına dâhil edilemez, haczedilemez; bu da hak sahiplerinin alacağını daha güvenceli hâle getirir.
- Kentsel dönüşümde arsa sahipleri, müteahhidin yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda başka bir firmayla sözleşme yapılarak inşaatın tamamlanmasını talep edebilir.
Müteahhitler ve İnşaat Firmaları İçin
- Banka kredi limitlerini ve teminat mektubu kapasitesini tüketmeden yasal teminat yükümlülüğünü karşılama imkânı sunar.
- Sigorta şirketinin proje üzerinde yaptığı teknik, mali ve idari denetim, projeye ayrı bir güvenilirlik katar ve satışları kolaylaştırır.
- Bankalardaki nakit kredi limitleri, teminat mektubuna bağlanmadığı için başka ihtiyaçlar için kullanılabilir hâle gelir.
Bina Tamamlama Sigortası Fiyatları Nasıl Belirlenir?
Bina tamamlama sigortasının sabit bir fiyat tarifesi yoktur; prim, her proje için ayrı ayrı hesaplanan bir risk değerlendirmesine göre belirlenir. Primi etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:
- Projenin toplam inşaat/satış bedeli,
- Müteahhit firmanın mali durumu, kredi notu ve geçmiş proje performansı,
- Projenin süresi ve inşaatın hangi aşamada olduğu,
- Talep edilen teminat limiti ve kapsamı.
Piyasada sigorta şirketine ve projenin risk profiline göre değişmekle birlikte, prim oranları genellikle proje bedelinin yaklaşık %1 ile %4'ü arasında bir bantta şekillenmektedir. Projenize özel net rakamı öğrenmenin en sağlıklı yolu, proje belgelerinizle birlikte bir teklif talep etmektir; primi etkileyen belirsizlikler ve teminat maliyetleri, projeye göre önemli ölçüde farklılaşabilir.
Bina Tamamlama Sigortası Nasıl Alınır? Gerekli Belgeler Nelerdir?
Başvuru süreci genel hatlarıyla şu adımlardan oluşur:
- Ön başvuru: Proje ve firma bilgileri sigorta şirketine iletilir.
- Belge ve finansal veri paylaşımı: Aşağıda listelenen belgeler yüklenir, kredi skorlaması yapılır.
- Teknik ve mali inceleme: Sigorta şirketi projeyi, firmanın mali gücünü ve geçmiş iş performansını değerlendirir.
- Poliçe düzenleme: Uygun bulunması hâlinde sözleşme ve poliçe düzenlenir.
- Teminat senedi: Konut satışı gerçekleştikçe, her hak sahibi adına ayrı bir teminat senedi düzenlenip kendisine iletilir.
Başvuru sırasında genellikle şu belgeler talep edilir:
- Ticaret Sicil Gazetesi, faaliyet belgesi, vergi levhası, imza sirküleri
- Ortakların kimlik bilgileri ve güncel mizan
- Findeks risk ve çek raporu, SGK ve vergi borcu yoktur yazıları
- Biten ve devam eden işlere ait referans tablosu
- Tapu, imar durumu, yapı ruhsatı, mimari proje ve metrekare cetveli
- Satış vaadi sözleşmesi veya arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi
Belgelerin eksiksiz ve güncel olması, başvuru sürecini önemli ölçüde hızlandırır.
Teminat Senediniz Var mı? Nasıl Sorgulayabilirsiniz?
Ön ödemeli bir konut satın aldıysanız veya arsanızı kat karşılığı verdiyseniz, adınıza düzenlenmiş bir teminat senedi olup olmadığını öğrenmek hakkınızdır. Bu sorgulama, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)'nin "Sigortam360" hizmeti üzerinden, poliçe ve teminat senedinde yer alan birim referans numarası ile ücretsiz olarak yapılabilir. Kat irtifakı kurulmasına rağmen adınıza bir teminat senedi düzenlenmediğini ve size iletilmediğini fark ederseniz, bunu doğrudan sigorta şirketinden veya müteahhitten talep edebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Bina tamamlama sigortası zorunlu mu? Genel anlamda zorunlu değildir. Yalnızca 30 ve üzeri bağımsız bölümlü ön ödemeli konut/devre tatil satışlarında ve 6306 sayılı Kanun kapsamındaki kentsel dönüşüm projelerinde, bu sigorta ya da eşdeğer bir teminat sunulması zorunludur.
Bina tamamlama sigortasının primini kim öder? Prim, sigortayı yaptırma yükümlülüğü bulunan satıcı veya müteahhit tarafından ödenir. Konut alıcısının veya arsa sahibinin bu sigorta için doğrudan bir ödeme yapması söz konusu değildir.
Bina tamamlama sigortası ile banka teminat mektubu arasındaki fark nedir? Her ikisi de yasal olarak geçerli teminat türleridir. Banka teminat mektubu, müteahhidin kredi limitini bloke ederken; bina tamamlama sigortası bu limitleri tüketmeden benzer bir güvence sağlar. Ayrıca sigorta sürecinde, sigorta şirketinin projeyi teknik ve mali açıdan sürekli izlemesi, ek bir denetim katmanı oluşturur.
Poliçe sona erdiğinde daha önce düzenlenen teminat senetleri geçerliliğini yitirir mi? Hayır. Poliçe süresi sona erse bile, sona erme tarihinden önce düzenlenmiş teminat senetlerinden doğan sigortacı sorumluluğu devam eder. Hak sahipleri, bu senetler geçerli olduğu sürece tazminat talebinde bulunabilir.
Bina tamamlama sigortasını hangi kuruluşlar sunabilir? Yalnızca kefalet sigortası branşında ruhsatlı, SEDDK gözetimindeki sigorta şirketleri bu ürünü sunabilir. Bir proje için teklif almadan önce, ilgili şirketin bu branşta yetkili olup olmadığının kontrol edilmesi faydalıdır.
Bina tamamlama sigortası, konut sigortasının veya DASK'ın yerini tutar mı? Hayır. Bina tamamlama sigortası, inşaatın tamamlanamaması riskine karşı bir kefalet güvencesidir; konut teslim alındıktan sonra yangın, hırsızlık veya deprem gibi rizikolara karşı koruma sağlamaz. Bu risklere karşı konut sigortası ve DASK ayrı ürünler olarak devreye girer.
Sonuç: Projenizi ve Yatırımınızı Güvence Altına Alın
Bina tamamlama sigortası, hem konut alıcılarının birikimlerini hem de müteahhitlerin proje itibarını koruyan, kentsel dönüşümün ve ön ödemeli konut satışlarının olmazsa olmaz güvencelerinden biri haline gelmiştir. Bir inşaat projesi yürütüyor ve yasal yükümlülüğünüzü doğru bir teminatla karşılamak istiyorsanız, ya da arsanızı kat karşılığı verirken güvenceli bir sözleşme yapısı kurmak istiyorsanız, doğru poliçeyi seçmek projenin geleceği açısından belirleyicidir.
Ajans 24 Sigorta olarak, projenizin büyüklüğüne ve risk profiline uygun bina tamamlama sigortası tekliflerini sizin için karşılaştırıyor, başvuru sürecinde ihtiyacınız olan belgeler ve adımlar konusunda size rehberlik ediyoruz. Projeniz için size özel bir teklif almak ya da mevcut bir projede teminat senedinizle ilgili sorularınızı yanıtlamak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.